این یادداشت به قلم «مهندس حسین شاه اویسی» نوشته شده است و در اختیار این پایگاه خبری تحلیلی قرار گرفته است.

سرویس کوردانه هه وال موکریان، زخود رمیده چه داند، نوای من زکجاست کوردها
جهان او دگر است و جهان من دگرست
( اقبال )

آنچه در این نوشتار بسیار مجمل می آید، واقعیت‌های مستند تاریخی است، تلاشی است در برابر اندیشه‌هایی که در درون خویشتن خویش دربدرمانده، هم آوا با بنیادهای آمریکایی ساخته، به جان تار و پود هستی ماندگار این سرزمین افتاده و می گویند: « ایران تنها یک واژه است که از روزگار پهلوی به این سرزمین تحمیل شده؟! و یا فارس‌ها سرزمین‌های دیگر ملت‌های ستمدیده را اشغال کرده اند؟! پس کُردها، بلوچ‌ها، عرب‌ها باید جدا شوند؟!»
در اینکه تبعیض قومی، جنسیتی و بی عدالتی و نابرابری‌های اجتماعی و اقتصادی وجود دارد حرفی نیست، اما راه حل منطقی هم جداخواهی نیست. به باور من راه انتخابی اینان برای رفع این تبعیض‌ها به ترکستان است گریز بد امان بیگانه است و در راستای رضایت استعمار و برانگیختن ستیز قومی و به کژراهه کشاندن جنبش مدنی و مردم سالاری خواهی ایران ، به شور زار جنگ قومیت‌هاست، تا شاید از آب گل آلوده ماهی باب میل استعمار را صید کنند ولی بهتر است بدانند با همه نامرادیها و سختیها و تبعیض‌های موجود، دیری است در کوچه‌های باور مردم درها بر روی هرزه گردان وابسته ازهر قماش بسته است.

تلاش ملت برای مردم سالاری

در آشفته بازار امروز جهان که جمعی ناآگاه، جمعی مغرض، جمعی بی تفاوت، جمعی بدستور، جمعی خشک سر و جمعی… از کنار واقعیت‌های گذشته خود می‌گذرند، باید به اندیشه‌ورزان گرایش‌های مختلف هشدار داد که به خود آیند و در کشاکش تلاش ملت برای مردم سالاری، در راستای منافع بیگانه جبهه‌های دروغین و سنگرهای پوشالی برپاندارند که ایرانیان از همه اقوام از کنار این مواضع ساده عبور نمی کنند، از این رو، برآنم دست کم به نوبه خود به عنوان یک ایرانی کُرد به گذشته خود مراجعه کرده، بگویم از کجا آمده ام و نیاکانم کیانند تا سربلند بیان کنم برخلاف یاوه سرایان دستوری به راستی ایران پیش از هر قومی، سرای کردان بوده و هست. جمله‌ای است مشهور از ملامصطفی بارزانی بزرگ مرد میدان‌های نبرد غیر کلاسیک که «هر کجا کرد هست، آنجا ایران است»

نقش کوردها در استقلال و ماندگاری ایران

آنانکه کُرد را متهم به جدایی خواهی می‌کنند و یا چنین هذیانی در سر دارند باید نخست در ایرانی بودن خود شک کنند و بر تاریخ چند هزار ساله خود خط بطلان بکشند وهم میهنان ایرانی به ویژه اقوام ایرانی بهتر است پیش از هر چیز مطالعه خود را نسبت به خود و چگونگی تشکیل ایران و ایرانیان ژرف‌تر کنند و تکلیف خود را با مدعیان دروغین تازه از راه رسیده به دور از غرض ورزی‌ها وتاثیرپذیری از بیگانه مغرض روشن کنند، چرا که در ایران در صورت وجود جامعه پلورال گرایش‌های ایران گریزی از سوی کوردها وجود نداشته و هیچگونه زمینه‌ای نخواهد داشت.
شوربختانه، کوردان را در ترکیه ترک کوهی می‌خوانند و در عراق کردان طی سالیان مبارزه، پس از سقوط رژیم بعث سرانجام موجودیتشان به عنوان بخشی از کشور تازه تاسیس عراق رسمیت یافت ولی در ایران، کوردان همواره، ایرانی و به راستی صاحبخانه بوده و هستند و چه جانفشانی‌هایی در راه استقلال و ماندگاری ایران نکرده‌اند.اما چگونه ؟
در این جستار مجمل، آثار بزرگان تاریخ را می‌خوانیم و به صدای رخدادهای تاریخ که از لابلای سنگ‌ها و سنگ نبشته‌های سده‌ها، پژواک آوایش هنوز گوش جانهای جستجوگران این وادی را می‌نوازد که گوش فرا دهیم. داستان بزرگی، شرف و زمزمه یگانگی ملی کارنامه پرغرور کُردان در دفاع از سرزمین نیاکان خود است، این مجمل، زمزمه تاریخی ایران و چگونگی همبستگی ایرانیان است. دل آرام از یاوه بیگانه پرستان، به قضاوت تاریخ بنشستیم که یادآوری آن، امید را در همه ایرانیان زنده نگه می‌دارد تا پی‌نبریم که کجای جهان ایستاده‌ایم تا ندانیم نیاکان ما چه کسانی بودند و ندانیم در کجای مختصات نظام سلطه ایستاده‌ایم شایسته‌ی ستم‌ها و سرشکستگی‌ها و دو دستگی‌ها هستیم.

تاریخ کورد و کردستان

در دوره‌های پیش از تاریخ، کورد و کردستان در سرزمین گسترده‌ای که سرانجام به امپراتوری ماد نامبردار شد و سده‌ها بعد، بخش‌هایی از آن سرزمین به نام کردستان مشهور گردید سرانجام طوایفی از کُردان در دامنه‌های پر رمز و راز زاگرس سکنا گرفتند.
از آثار به جای مانده از دوره باستان در می‌یابیم از قوم‌هایی که در شمال و دامنه‌های خاوری و باختری رشته کوه‌های زاگرس و سرزمین‌های خاوری و باختری دریاچه چیچست (ارومیه) همان سرزمین آتروپاتکان زندگی می‌کردند. امپراتوری بزرگ ماد تشکیل شد. قوم ماد متشکل از چندین طایفه بود که دیاکو نخستین فرمانروای کُرد، آنها را متحد کرد و دولت ماد را روی کار آورد. این نخستین دولت آریایی است که در سال ۷۰۸ پیش از میلاد بنیان یافت و ۱۵۰ سال دوام کرد . (۱۷) این مردمان برای ثبت رخدادها و آثار خود از خطی تصویری به نام ماسی سورات که توسط سورات که از کُردهای آن منطقه بود اختراع شده و مورد استفاده قرار می‌گرفت، که بعدها به خط میخی تغییر شکل یافت و ابتدا مادها و سپس با کامل‌تر کردن آن هخامنشیان آن را به کار می‌بردند.

دو تا سه هزار سال پیش از زایش مسیح (ع) پارس‌ها از شمال باختری و شمال خاوری دریای مازندران و هزاران سال پیش از آنها قوم هایی دیگر از همان راهها آمده و در این ناحیه‌ها سکنا گزیدند. در این دوره مادها و پارس‌ها به جنوب ایران کوچ کردن و در پارس و استخر کنونی دولتی تشکیل دادند زیر نفوذ حکومت مرکزی ماد و زبانشان ابتدا کُردی مادی و رفته رفته تغییر یافت که ریشه‌ی زبان پارسی باستان شد.

«مادها به هنگام کوچ کردن‌های خود از بخارا و سمرقند گذشته و روبه جنوب ره گشودند و پس از رسیدن به پارس در آن سکونت اختیار کردند». (۱)
پارتها نیز از همین راه به خراسان کوچ کردند و از دیگر سوی گروه‌های بزرگ دیگری از همان قوم ماد همراه پارس‌ها از نواحی مینسک و مسکو و بخش‌های خاوری آن تا شمال دریای مازندران از راه قفقاز در باختر و شمال باختری ایران ساکن شده‌اند.

کاردوها، دیرینه‌ترین مادها هستند

دیرینه‌ترین مادها؛ کاردوها هستند، که دو هزار سال پیشتر و در دامنه‌های زاگرس و میان رودان و جنوب خاوری آسیای صغیر سکونت پیدا کرده بودند با گذشت زمان گروه‌های دیگری آمدند و به آنان ملحق شده در اثر آمیز گاری و ازدواج، قوم بزرگ کاردو را در آن سرزمین تشکیل دادند گروه‌های دیگری از ماد پس از آنها به سوی خراسان و جنوب بلخ کوچ کردند. مادها افزون بر زاگرس و میان رودان و آسیای صغیر، همراه پارس‌ها در سرزمین جدید به هر سو رفته و در سراسر ایران نیز مستقر شده‌اند.
از اغاز تشکیل دولت‎های ایرانی چه مادها، چه هخامنشیان و سپس اشکانیان و ساسانیان برای همیشه در سراسر تاریخ و بعد از اسلام هم کُردها را به خاطر جنگجویی و سوار کار بودن همراه لشکرکشی‌های شاهان هر زمان، ازسویی به سویی دیگر برای دفاع از مرزها گسیل نموده و در محل‌های تازه مقیم می‌گشتند.

پژوهشگران آلمانی مهاجرت بسیاری از طوایف را از پارس به سرزمین ماد چنین نوشته اند:
در قرن پنجم پیش از میلاد به علت لشکرکشی‌های شاهان هخامنشی به آسیای باختری، بسیاری از طوایف صحرا نشین جنگجو از پارس و خاور ایران به بخش های باختری کوچانده شده اند .و این نقل و انتقال در تمام ادوار ایران باستان ادامه داشته است . از آن جمله از قوم بزرگ سیرتی ، نخستین طایفه ای که به سوی باختر انتقال داده شدند ، قبایلی بودند به نام آزاکارتیا که نخست در خاور فارس سکنا داشتند که توسط «هوخشتره » ( سیاکسار) پادشاه ماد در دوره‌ی سلطنت آشور به سرزمین ماد گسیل شدند که «هوخشتره» به یاری آنان دولت آشور را منقرض کرد و نینوا را تصرف نمود. همین قوم آزاکاریتا در دوره‌ی کورش بزرگ در سده‌های پنجم و ششم پیش از میلاد به نواحی مرتفع یعنی اربیل قدیم کوچ کردند.
داریوش بعضی از سران قوم آزاکارتیا را به پایتخت خود آورد که در نقش‌های سنگ برجسته بیستون قیافه و هیکل امیر آن قوم با لباس و هیات کوردهای امروزی دیده می‌شود.

پراکندگی کوردها

مهاجرت اقوام ایرانی کرد از خاور به باختر تدریجی بوده و این اقوام پس از مدتی جدایی از یکدیگر باز درکوهستان‌های زاگرس و سواحل دجله به هم رسیده‌اند و چون در نژاد و اخلاق و آداب ایرانی متحد بودند آمیزش و اختلاط آنها با یکدیگر به سهولت انجام پذیرفت و رفته رفته کلمه « کردو » که نام نخستین طایفه مهاجر ایرانی یا نام کوهستان های باختر بود به تمامی قبایل ساکن آنجا اطلاق شد.(۲)
در فارس که گاهواره ساسانیان است از روزگاران کهن، تیره‌های گوناگون آریایی نژاد می‌زیسته‌اند که کُردها هم یکی از آنان بوده‌اند. استرابون جغرافی‌نگار نامدار یونان باستان از ۵ گروه از مردم پارس نام می‌برد و می‌گوید: «گروه‌های گوناگون که در پارس می‌زیستند پاتیشخوار، هخامنشی‌ها، مجوس‌ها، کورتی‌ها و مردها می‌باشند که سه گروه آخری ماد و کورد هستند. » (۳)
در زمان هخامنشیان در میان طوایف چادرنشین فارس به نام کُرد برمی‌خوریم. در دوره ساسانیان شمار زیادی کُردها در نواحی مرکزی ایران می‌زیسته‌اند و طایفه‌های دیگر از کُردان در اطراف دریاچه نیریز تا کرمان و از آنجا تا اطراف بوشهر هم بوده‌اند. منابع تاریخی از آن جمله سعید نفیسی به ما می‌گوید که ساسانیان اصالتا کرُد بوده‌اند. (۴)

بر خلاف ملت ایران استعمار در یکصد سال اخیر همواره کوشیده است به ترفند و دسیسه های ظاهر فریب، کُردان را جدا از دیگر ایرانیان بنمایاند یا وادارد، در حالی که کُردان مردمی جدا از مادها و پارس ها نبوده و نیستند و جایگاهشان سراسر ایران است. (۵)
امروز نیز کُردها که در جاهای دنیا پراکنده‌اند هر جا که باشند مردمی ایرانی‌اند با منشی به مثابه درفش کاوه در اهتزاز خواه در روزی لبنان، خواه کردهای گولان در سوریه و خواه در عراق، خواه ترکیه و روسیه و حتا در افغانستان، پاکستان، هندوستان، در لوک از دهستانهای فعلی افغانستان، کُردها سکونت داشته‌اند و در کتاب کردان گوران آمده است در دوران باستان و بعد از اسلام در خاور ایران، افغانستان، سیستان و خراسان قبایل بسیاری از کردها بوده‌اند.(۶)

نقش دفاعی از میهن کوردها کوردها

مردم ایران از هر قوم و تیره در تمامی تاریخ در برابر هر دشمن خارجی با همدستی و یگانگی یکدیگر از مرز و بوم خود دفاع کرده‌اند به ویژه قوم ماد یا کُردان که بیش از دیگر اقوام ایرانی در معرض هجوم و موقعیت دفاع قرار می‌گرفته‌اند. به همین علت است که کردان و تاریخ نویسان کرد؛ نقش خود را در دفاع از میهن در آیینه گزارش‌های حماسی شاهنامه فردوسی می‌بینند و جنگ‌های پادشاهان و پهلوانان شاهنامه را جنگ‌های کردان با انیران و اهریمنان می‌خوانند و می‌نویسند: پیشدادیان کُرد بودند، کیانیان کُرد بودند، کاوه‌ی آهنگر که بر ضحاک شورید کُرد بود، خاندان سام و زال و رستم، کرد بودند که از غرب با ایل و تیره خود برای پاسداری از مرزهای شرقی کشور گسیل شده‌اند و خاندان میلاد و خاندان گیو و گودرز نیز همینطور.
به نوشته تمام محققان و مورخان، کردان در دوره هر یک از چهار سلسله در ارتش‌های ایران دلیرترین جنگاوران و سربازان را تشکیل می‌داده‌اند.
حکیم اله توحدی ( اوغازی ) می‌نویسد به شهادت تاریخ کردها از قدیمی‌ترین آریایی‌هایی هستند که در سرزمین آسیا اسکان یافته و نام مقدس ایران را که به معنای پرستشگاه است بر آن سرزمین نهادند و نخستین حکومت منظم جهان آن روز را تحت عنوان ماد تشکیل دادند و با دولت مقتدر و متجاوز آن روزگار به مقابله برخاسته و از حریم ایران دفاع کرده‌اند و در تمام این فداکاری‌ها و مبارزه‌ها همواره یک هدف را دنبال می‌کرده‌اند و آن حفظ استقلال ایران بوده است. (۷)
اگر در دو قرن اخیر بخش بزرگی از مناطق کردنشین که قسمتهایی از خاک ایران بوده و هست به سبب بی کفایتی سلاطین و زمامداران وقت به وسیله استعمارگران شرق و غرب پاره پاره شده، در عوض مهر و دلبستگی کردان به ایران از یادها نرفته است. جدا ماندن سرزمین‌های کُرد از مام وطن دلیل آن نیست که کردان در آن نواحی ایرانی بودن خود را فراموش کنند، بلکه همه آنها در هر کجا که هستند با عمال و دست نشاندگان استعمارگران در نبردند در عراق و ترکیه … رشادت‌ها و قهرمانی‌های فرزندان کُرد در تاریخ ما به افتخار است” دست‌های بریده قهرمانانی چون سارو بیره در جنگ چالدران که دست چپش بر پیکرش آویزان بود و همچنان با دشمن می‌جنگید و امیر خان برادوست ( له‌پ زرین ) در آذربایجان و یا قلب شکافته شده جه جوغان در خراسان همه و همه نمونه‌هایی است بر جانبازی دلاوران کرد در راه استقلال ایران است .” (۸)

همه جای ایران را سرای کردان است کوردها کوردها

از قول گزنفون درباره کردان ساکن زاگرس در ارتش هخامنشیان که با لشکریان در حال عقب نشینی یونان جنگ و ستیز می کردند بسیار سخن رفته است. از زبان فردوسی و استرابون جغرافی‌دان یونان باستان و اراتسن دبیر اسکندر و همچنین از زبان مارکوارت خاورشناس آلمانی درباره بسیاری طوایف مختلف آریایی نژاد اقلیم فارس که کردان بخش عظیمی از آن بودند و لشکریان کرد جنگجوی مقیم پارس سید محمد باقر نجفی در مقدمه ای بر ترجمه کتاب کردان گوران می‌نویسد که: تنها محدوده‌ای در غرب ایران محل سکونت کردان نیست بلکه همه جای ایران را سرای کردان می داند. استخری جغرافی دان بنام در ۳۴۰ هجری نوشته است:کردان فارس در سرزمین فارس بیش از صد طایفه هستند و من سی و اند طایفه را از جمله خسروی شاهکانیه، استا مهریه، آذرکانیه، بنداد مهریه، رامانیه، مهرکیه، شاهدیه و … نام می‌برم که همه نامها برخاسته از هویت فرهنگی ایران است. (۹)
یا دکتر جواد صفی نژاد استاد جامعه شناسی عشایری می نوسید: «کردان فارس» نامی است که جغرافی نویسان دوران اسلامی به عشایر فارس داده‌اند. یا در ۳۷۵ هجری در « احسن التقاسیم فی معرفته الاقالیم » نوشته سی وسه ایل کرد در فارسند که هر یک پانصد خانوار هستند. (۱۰)
ابن خلکان در کتاب « وفیات الاعیان » در قرن دوم هجری در خراسان خبر می‌دهد که «ابوالقاسم خراسانی از زمره کردان و از میان کردان خراسان قیام کرده است.» (۱۱)
ملک الشعرای بهار شاعر و نویسنده اندیشمند نام آشنا در تعریف « بسام کرد» در دربار یعقوب لیث می‌نویسد که او نخستین شاعر کرد و دومین یا سومین فارسی سرای ایران است که به فارسی شعر سروده است . (۱۲)
و یا باستانی پاریزی به نقل از کتاب طبری « الرسل و الملوک » می نویسد در دوره یعقوب لیث ، رئیس عشایر فارس احمد بن لیث کردی بود. (۱۳)
رشید یاسمی در ذیل « دیلمیان و اکراد » می‌نویسد در سال ۳۸۰ هجری فولاد بن منذر با جماعتی فراوان از سواران و دلاوران کرد از شیراز برخاست . صمصام الدوله امیر دیلمی از بیم جان شیراز را ترک و به فخرالدوله پناه برد . و کردان سیراف و مهتر آنان به نام راشدی ، والی خلیفه را طی جنگی شکست داده و او را به اسیری به حضور یعقوب بردند . (۱۴)
شاه عباس اول چهل هزار خانواده از ایل چشمیگزک را که چند سالی در ورامین سکونت داشتند به خراسان کوچاند ، بخشی از آنها در چناران سکونت گزیدند به کیوانلو و دسته هایی که در قوچان و شیروان اسکان یافتند به زعفرانلو مشهور شدند و دسته سوم به عنوان شادلو حوالی بجنورد را برای سکونت اختیار کردند . (۱۵)
امیر شرف خان بد لیسی مناطق زندگی کردان را در کنار دریای هرمز ، خلیج فارس تا سواحل دریای هند و از آنجا به ولایت ملاطیه و سپس ولایات فارس و نواحی مرکزی ایران و آذربایجان ، ارمن صغرا و ارمن کبرا و طرف جنوب آن موصل و دیار بکر نوشته است . (۱۶) کوردها کوردها
و از قول ابن بلخی پروفسور لمتون در تاریخ ایلات ایران می نویسد : کردان زبدگان لشکر ساسانی بودند .
احمد کسروی می نویسد: پیش از صفوی هیچ شاعر ترک گویی در آذربایجان پیدا نشد چون زبان فارسی در آنجا زبان نوشتار و گفتار بود و همگی مردم هر آن که ماد و آریایی تبار بودند به زبان پهلوی آذری گفتگو می کردند که همانند لری و کردی بود . (۱۸) در تاریخ عالم آرای عباسی می خوانیم که ایرانیان قدیم لفظ دیلم را بر کردان تبرستان اطلاق می کردند . (۱۹)
ابوریحان بیرونی می نویسد که طاهریان ، صفاریان و سامانیان از نوادگان بهرام چوبینه هستند که محققین کرد او را کرد می دانند . همینطور ایوبیان که سر سلسله آنها صلاح الدین ایوبی که در سیاست و شجاعت و کاردانی قهرمان دوران و در جنگهای صلیبی افتخارات و پیروزیهای بزرگی برای جهان اسلام به دست آورد نیز از کردان بود .
دکتر عزیز ژیان می نویسد : دو دولت مقتدر صفوی و عثمانی قریب ۳۰۰ سال گاه و بی گاه با هم در جنگ بودند . کردها نژاد مشترک ایرانی ها همواره متحد ایرانیان بوده اند. (۲۰)
و یا علی اصغر شمیم می‌نویسد: شاه عباس مرزهای باختری ایران را به رود دجله رساند و به مرزهای طبیعی خود رسید و تمامی نواحی کردنشین در داخل حدود کشور قرارگرفت و اقوام کرد همه وقت و همه جا از حقوق خود و مرزهای ایران دفاع کردند . (۲۱) و یا تیمورخان حاکم اردلان با این که سلطان مراد عثمانی به او عنوان پاشایی داده بود ولی هرگزاز پشتیبانی به شاه اسماعیل دست بر نداشت . (۲۲) کوردها کوردها

آنچه تقدیم شد بخش هایی بسیار مجمل از تاریخ مستند ایران بود و نقش جانبازی ها و فداکاری های کردان در ازای تاریخ این مرز و بوم در دفاع از استقلال مرزهای ایران زمین . آنانکه تاریخ نمی خوانند مجبور به تکرار آن هستند ولی ملت ایران کردان را از خود و کردان خود را از ملت بزرگ ایران می‌دانند. آنانکه جداطلبی کردان را زمزمه می کنند باید در ایرانی بودن آنها شک کرد که یا نادانند یا مغرض و یا مامور .
نوشتارم را با جمله ای از نویسنده ی فرانسوی کنت دوگو بینو در کتاب تاملی درباره ایران به قلم سید جواد طباطبایی به پایان می برم :
« ایران، ایران خواهد ماند و نخواهد مرد. ایران در نظر من چونان سنگ خارایی است که موج های دریا آن را به ژرفا رانده اند. انقلاب‌های جوی آن را به خشکی انداخته اند. رودی آن را با خود برده و فرسوده کرده است، تیزی های آن را گرفته و خراش های بسیاری بر آن وارد آورده ، ولی “سنگ خارا” که پیوسته همان است که بود .اینک در اواسط دره ای بایر آرمیده است، زمانی که اوضاع بر وفق مراد باشد، آن سنگ خارا گردش را از سر خواهد گرفت. « پاینده ایران بژی کرد» کوردها کوردها

انتهای پیام/ کوردها کوردها کوردها

اروميه – اشنويه – بوکان – پلدشت – پيرانشهر – تکاب – چالدران – چايپاره – خوي – سر دشت – سلماس – شاهين دژ – شوط – ماکو – مهاباد – مياندوآب – نقده – بانه – بيجار – دهگلان – ديواندره – سروآباد – سقز – سنندج – قروه – کامياران – مريوان – سردشت – استان آذربایجان غربی – استان کردستان – استان ایلام – استان کرمانشاه – اسلام آباد غرب – پاوه – ثلاث باباجانی – جوانرود – دالاهو – روانسر – سر پل ذهاب – سنقر – شهرستان صحنه – قصر شیرین – کرمانشاه – کنگاور – گیلانغرب – هرسین – شهرستان آبدانان – ایلام – شهرستان ایوان – شهرستان بدره – شهرستان چرداول – شهرستان دره شهر – شهرستان دهلران – شهرستان سیروان – شهرستان ملکشاهی – شهرستان مهران – استان تهران – شهر خلیفان – شهر سیلوانه – شهر سیمینه – استان آذربایجان شرقی – استان اصفهان – استان قم – استان یزد – استان همدان – استان هرمزگان – استان مرکزی – استان مازندران – استان لرستان – استان گیلان – استان گلستان –  استان کرمان – استان قم – استان قزوین – استان فارس – استان سمنان – استان زنجان – استان بوشهر – استان تهران – استان البرز – استان خراسان جنوبی – استان خراسان رضوی – استان خراسان شمالی – استان اردبیل – استان ایلام – شهرستان اسلامشهر – شهرستان پاکدشت – شهرستان پیشوا – شهرستان تهران – شهرستان دماوند – شهرستان رباط کریم – شهرستان ری – شهرستان شمیرانات – شهرستان شهریار – شهرستان فیروز کوه – شهرستان قدس