به گمانم حدود سی سال پیش بود که در یکی از کتابهای محمد حسنین هیکل ـ احتمالا پاییز خشم یا جنگ اکتبر ـ داستانی به این مضمون خواندم: پس از درگذشت عبدالناصر، مسئولان مصری که احساس یتیمی می کردند، هنگام مواجهه با تصمیم های سخت و مسائل دشوار، مودم ها و مدعیان احضار ارواح را به جلسات خود دعوت می کردند تا روح «رئیس راحل» را احضار و از وی کمک و مشورت بگیرند!

سرویس یادداشت هه وال موکریان، به اعتبار دوستی نزدیک هیکل با ناصر و حضور وی در رهبری مصر در دوره ای، نمی توان ادعایش را پربیراه خواند.
داستان پیشگوییهای راسپوتین در دربار روسیه در دوره ای حساس از تاریخ این سرزمین هم، معروف تر از آنست که نیاز به بازگویی داشته باشد.
می توان این داستانها را به عنوان نمودی از بازگشت مقطعی و گذرای صغارت فکری بشر که پس از بلوغ اندیشه در دوران مدرن، آن را پشت سر گذاشته، مورد ارزیابی قرار داد و یا آنها را به ضعف ساختارهای نهادی در سیاست کشورها نسبت داد.
اما اشتباه است که اهمیت آن را ذیل سرفصل رابطه دانش و قدرت و گفتمانهای حاصل از آن، نادیده گرفت.
روایت غیب‌ گویی و آینده بینی های مکرر آقای کاظم صدیقی امام جمعه موقت تهران هم که واکنش های زیادی برانگیخته، از این قاعده خارج نیست.
طبیعتا ایشان اگر فردی عادی و عامی بود و در جرگه دولتمردان قرار نداشت، میشد به آسانی از کنار کشف و شهود و اشراقهایش گذشت.
اما با قرارداشتن در یک مسئولیت حاکمیتی، اینگونه اظهارات رنگ و بوی دیگری به خود گرفتە و شان و مسئولیت جدیدی می آفریند.
البته ادعای اتصال به عالم مثال از طریق کشف و شهود و خواب نمایی در میان برخی مسئولان مسبوق به سابقه است و منحصر به ایشان نیست. حتی کسی مانند هاشمی رفسنجانی در روزنوشت هایش به تعریف برخی خوابهای خود پرداخته و در مواردی به معبر هم رجوع کرده است.
اما این روند به شیوه ای محسوس در دوره احمدی نژاد تشدید شد.
شخص رئیس جمهور وقت با ادعای چرخیدن هاله قدسی دور سرش در صحن سازمان ملل، به رسمیت این سنخ ادعاها که اساسا غیرقابل اثباتند، مجوز داد. همزمان با آن صحبت های غریبی درباره ادعاهای اطرافیان وی در زمینه ارتباط با عالم غیب و کسب فیض از قدیسین به گوش می رسید.
تکرار این مدعیات به موازات شکافهایی که در میان ائتلاف اصولگرای حامی احمدی نژاد اتفاق افتاد، هسته سخت قدرت را به مرزبندی با آنان وادار کرد. حلقه اطرافیان احمدی نژاد جریان انحرافی نام گرفتند و گفتمان مذهبی آنها که در آن دال امام زمان به نحوی غیرمتعارف برجسته شده بود، ترفندی برای دور زدن و مقابله با نهاد ولایت فقیه قلمداد گردید.
اما پایان حیات سیاسی موثر جریان احمدی نژاد به منزله خاتمه این نوع روایت ها و کشف و شهودها نبود. چه نسخه اصلی ابزاری که “مکلاهای” اطراف رئیس جمهور سابق برای تحصیل بیشتر قدرت در رقابتهای جناحی تدارک دیده بودند، دست اعاظم و «ملاهایی» بود که از مشروعیت و موقعیت هنجاری بهتری برای ترویج آن برخوردار بودند.
در واقع رقابتی که در اینجا در گرفت، اشلی کوچکتر از پیشگویی معروفی است که بیژن جزنی پنجاه سال قبل انجام داد.
جزنی با انتقاد از گروههایی نظیر مجاهدین، مارکسیست های اسلامی، جریان شریعتی و برخی سنت گرایان مدرن معتقد بود، استفاده ابزاری از اسلام در مبارزه علیه شاه شمشیری دو لبه است.
چرا که برند اصلی اسلام همیشه نزد روحانیون سنتی و حوزه های علمیه است و اگر زمانی نیروهای اجتماعی بوسیله دین برانگیخته شوند، در فردای پیروزی، اسلام محافظه کار و راست کیش روحانیت به آسانی خوانش های روشنفکرانه و مارکسیسم زده از دین را از میدان خارج می کند. چرا که آنها متولیان و صاحبان اصلی نهاد دینند و سکه دیگران در برابر آنان خریدار نخواهد داشت.
پیشگویی جزنی به نحوی پیامبرانه صادق از آب درآمد، در حالیکه به فرض مثال برای کسی چون شریعتی که نسل دهه پنجاه عمدتا از طریق او مذهبی شدند، ابدا قابل تصور نبود در دهه شصت خوانشی غیر از تشیع انقلابی و سوسیالیستی وی سردمدار شود.
در بازی قدرت فعلی هم ظاهرا دوباره این رخداد تکرار شد. در حالیکه تریبون ” حلقه انحرافی ” مدتهاست خاموش شده، برخی روحانیون با فراغ بال یکه تاز میدان شده اند.
غیب گویی و آینده بینی به عنوان مبنایی برای کسب مشروعیت و ابزاری برای اقناع، نوعی اعتراف به تنزل جایگاه گفتمانهای رسمی و گفتارهای سیاسی و مذهبی مخلوق آنهاست. از این رو می تواند زنگ خطری باشد که ضرورت صورت بندیهای هویتی تازه و بازسازی نظریه های سیاسی رسمی را بیشتر از هر زمانی گوشزد می کند.

انتهای پیام/

اروميه – اشنويه – بوکان – پلدشت – پيرانشهر – تکاب – چالدران – چايپاره – خوي – سر دشت – سلماس – شاهين دژ – شوط – ماکو – مهاباد – مياندوآب – نقده – بانه – بيجار – دهگلان – ديواندره – سروآباد – سقز – سنندج – قروه – کامياران – مريوان – سردشت – استان آذربایجان غربی – استان کردستان – استان ایلام – استان کرمانشاه – اسلام آباد غرب – پاوه – ثلاث باباجانی – جوانرود – دالاهو – روانسر – سر پل ذهاب – سنقر – شهرستان صحنه – قصر شیرین – کرمانشاه – کنگاور – گیلانغرب – هرسین – شهرستان آبدانان – ایلام – شهرستان ایوان – شهرستان بدره – شهرستان چرداول – شهرستان دره شهر – شهرستان دهلران – شهرستان سیروان – شهرستان ملکشاهی – شهرستان مهران – استان تهران – شهر خلیفان – شهر سیلوانه – شهر سیمینه – استان آذربایجان شرقی – استان اصفهان – استان قم – استان یزد – استان همدان – استان هرمزگان – استان مرکزی – استان مازندران – استان لرستان – استان گیلان – استان گلستان –  استان کرمان – استان قم – استان قزوین – استان فارس – استان سمنان – استان زنجان – استان بوشهر – استان تهران – استان البرز – استان خراسان جنوبی – استان خراسان رضوی – استان خراسان شمالی – استان اردبیل – استان ایلام – شهرستان اسلامشهر – شهرستان پاکدشت – شهرستان پیشوا – شهرستان تهران – شهرستان دماوند – شهرستان رباط کریم – شهرستان ری – شهرستان شمیرانات – شهرستان شهریار – شهرستان فیروز کوه – شهرستان قدس
  • نویسنده : صلاح الدین خدیو